Nhu cầu nhân lực đang thay đổi theo sự phát triển của địa phương

Những năm gần đây, hoạt động đầu tư và mở rộng sản xuất tại Kyushu và Chugoku diễn ra khá mạnh. Cùng với đó, nhu cầu tuyển dụng nhân lực nước ngoài cũng xuất hiện ở nhiều ngành nghề hơn trước.

Kumamoto đang phát triển ngành bán dẫn. Fukuoka tập trung nhiều doanh nghiệp công nghệ thông tin và doanh nghiệp khởi nghiệp. Hiroshima có thế mạnh về ô tô và sản xuất, còn Okayama và Yamaguchi là nơi hoạt động của nhiều doanh nghiệp hóa chất, cơ khí và công nghiệp nặng.

Nhu cầu tuyển dụng tại các địa phương này không chỉ nằm ở công việc trực tiếp tại nhà máy. Nhiều doanh nghiệp còn cần kỹ sư, nhân viên kỹ thuật sản xuất, bảo trì thiết bị, phát triển hệ thống, quản lý sản xuất và quản lý chất lượng.

Nhân lực Việt Nam cũng đang được quan tâm trong một số lĩnh vực. Dù vậy, tình hình tại mỗi địa phương không giống nhau. Ngành nghề phát triển, loại công việc và yêu cầu chuyên môn tạo ra những đặc điểm riêng cho từng khu vực.

1. Tổng quan thị trường tại Kyushu và Chugoku

Mỗi địa phương có một cơ cấu công nghiệp riêng, vì thế nhu cầu tuyển dụng cũng khác nhau. Qua hoạt động trong lĩnh vực tuyển dụng nhân lực nước ngoài, FirstStep ghi nhận nhu cầu nổi bật tại Kumamoto, Fukuoka và Hiroshima.

2. Kumamoto: ngành bán dẫn tạo thêm nhu cầu nhân lực

Việc các doanh nghiệp bán dẫn đầu tư và mở rộng hoạt động đang làm thay đổi cơ cấu công nghiệp tại Kumamoto. Khi các nhà máy và doanh nghiệp liên quan đi vào hoạt động, nhu cầu nhân lực cũng tăng lên ở nhiều khâu như thiết bị sản xuất bán dẫn, máy móc chính xác, hệ thống điện và quản lý phòng sạch.

Nhóm nghề có nhu cầu cao gồm bảo trì thiết bị, kỹ thuật điện và thiết kế máy móc. Bên cạnh đó, quản lý chất lượng và quản lý sản xuất cũng giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động ổn định của dây chuyền.

Trong số những nhân lực Việt Nam mà FirstStep từng tiếp xúc, có người đã học điện, điện tử, cơ khí hoặc điều khiển tự động và mong muốn làm việc trong ngành kỹ thuật tại Nhật Bản.

Dù đã tốt nghiệp một chuyên ngành phù hợp, khả năng đáp ứng công việc vẫn được xem xét trên nhiều mặt. Doanh nghiệp thường đối chiếu nội dung đã học, kinh nghiệm làm việc, khả năng sử dụng tiếng Nhật và yêu cầu cụ thể của vị trí tuyển dụng.

3. Fukuoka: công nghệ thông tin và kinh doanh quốc tế

Fukuoka tập trung nhiều hoạt động liên quan đến công nghệ thông tin, phát triển phần mềm, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử và công nghệ tài chính. Công việc dành cho nhân lực nước ngoài cũng khá đa dạng, từ phát triển hệ thống đến kinh doanh quốc tế và hỗ trợ kỹ thuật.

Một bộ phận kỹ sư Việt Nam đã có kinh nghiệm phát triển phần mềm từ nước ngoài cho doanh nghiệp Nhật hoặc từng tham gia dự án cùng đội ngũ tại Nhật Bản. Kinh nghiệm này có thể được sử dụng trong những công việc cần cả chuyên môn kỹ thuật lẫn khả năng trao đổi bằng tiếng Nhật.

Tuy nhiên, phạm vi công việc trong ngành công nghệ thông tin rất rộng. Khi tuyển dụng, doanh nghiệp thường xem xét loại công nghệ đã sử dụng, công đoạn từng phụ trách và vai trò cụ thể trong dự án, thay vì chỉ nhìn vào số năm kinh nghiệm.

4. Hiroshima: nhu cầu kỹ thuật trong ngành sản xuất

Hiroshima là nơi tập trung nhiều doanh nghiệp thuộc các ngành ô tô, máy công cụ, thép và gia công chính xác. Ngoài nhân lực làm việc trực tiếp tại nhà máy, doanh nghiệp còn cần người phụ trách thiết kế, kỹ thuật sản xuất, quản lý chất lượng và bảo trì thiết bị.

Công việc trong ngành sản xuất không chỉ liên quan đến bản vẽ hay quy trình vận hành. Người lao động còn làm việc với thuật ngữ chuyên ngành, quy định an toàn và phương pháp báo cáo riêng của từng doanh nghiệp.

Do đó, khi tiếp nhận nhân lực nước ngoài, doanh nghiệp thường xác định rõ năng lực cần có ngay từ đầu và những nội dung có thể đào tạo sau khi vào làm việc. Kết quả tuyển dụng phụ thuộc vào cả kinh nghiệm của người lao động lẫn khả năng đào tạo và tiếp nhận của nơi làm việc.

5. Okayama và Yamaguchi: sản xuất, cơ khí và vận tải

Tại Okayama, hóa chất, gia công kim loại, thực phẩm và vận tải là những ngành quan trọng. Yamaguchi có nhiều hoạt động liên quan đến hóa dầu, cơ khí, đóng tàu và năng lượng.

Nhu cầu nhân lực tập trung ở các công việc như quản lý sản xuất, kỹ thuật thiết bị, bảo trì và thiết kế điện. Kỹ sư nước ngoài, trong đó có kỹ sư Việt Nam, có thể tham gia vào những lĩnh vực này khi chuyên môn và kinh nghiệm phù hợp với yêu cầu công việc.

Khả năng đảm nhiệm công việc không được quyết định bởi quốc tịch. Chuyên ngành, kinh nghiệm thực tế, chứng chỉ, tiếng Nhật và yêu cầu của doanh nghiệp vẫn được xem xét trong từng trường hợp cụ thể.

6. Nhu cầu nhân lực điều dưỡng

Bên cạnh các ngành kỹ thuật, thiếu nhân lực điều dưỡng cũng là vấn đề đáng chú ý tại Kyushu và Chugoku. Theo những xu hướng FirstStep ghi nhận, nhu cầu hiện ở mức cao tại Fukuoka, Kumamoto và Hiroshima.

Việc tiếp nhận nhân lực nước ngoài trong lĩnh vực điều dưỡng đang được mở rộng thông qua các tư cách lưu trú và lộ trình nghề nghiệp phù hợp. Một số người sau khi tích lũy kinh nghiệm tiếp tục hướng tới chứng chỉ chuyên môn trong ngành.

Điều dưỡng là công việc có nhiều hoạt động giao tiếp hằng ngày, từ trò chuyện với người sử dụng dịch vụ, theo dõi tình trạng sức khỏe đến bàn giao thông tin giữa các nhân viên. Vì thế, doanh nghiệp không chỉ quan tâm đến kết quả kỳ thi tiếng Nhật mà còn chú ý đến khả năng hiểu cách diễn đạt và ghi chép được sử dụng tại nơi làm việc.

7. Vì sao nhu cầu nhân lực chuyên môn nước ngoài tăng

Trước đây, tuyển dụng nhân lực nước ngoài thường được xem là một cách bổ sung lao động cho những ngành thiếu người. Hiện nay, nhu cầu đã mở rộng sang nhiều công việc cần kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn.

Chuyển đổi số, tự động hóa, mở rộng hoạt động ra nước ngoài và đổi mới công nghệ khiến doanh nghiệp cần thêm kỹ sư và nhân lực kỹ thuật. Người lao động nước ngoài đang tham gia vào nhiều công việc như thiết kế, phát triển hệ thống, kỹ thuật sản xuất, quản lý chất lượng và hỗ trợ hoạt động quốc tế.

8. Những xu hướng được ghi nhận ở nhân lực Việt Nam

Qua hoạt động tuyển dụng, FirstStep đã tiếp xúc với nhiều nhân lực Việt Nam có nền tảng khoa học, kỹ thuật, đang học tiếng Nhật, thi lấy chứng chỉ hoặc từng làm việc tại doanh nghiệp Nhật và các dự án liên quan đến thị trường Nhật Bản.

Những kinh nghiệm đó tạo điều kiện để họ tham gia vào các ngành sản xuất và công nghệ thông tin tại Nhật Bản.

9. Doanh nghiệp đang chú trọng những yếu tố nào

Khi tuyển dụng nhân lực nước ngoài, doanh nghiệp thường quan tâm đến tiếng Nhật, kỹ năng chuyên môn, khả năng giao tiếp và phối hợp trong công việc. Tầm quan trọng của từng yếu tố thay đổi tùy theo vị trí và môi trường làm việc.

Sau khi tuyển dụng, một số doanh nghiệp tổ chức đào tạo trực tiếp trong công việc, đào tạo kỹ thuật, hỗ trợ tiếng Nhật và xây dựng hướng phát triển nghề nghiệp. Người đã tích lũy đủ kinh nghiệm có thể được xem xét cho các vai trò như trưởng nhóm tại hiện trường, người hướng dẫn kỹ thuật, phụ trách cơ sở ở nước ngoài hoặc vị trí quản lý.

Những hướng phát triển này không giống nhau ở mọi doanh nghiệp và cũng không áp dụng cho tất cả người lao động. Cơ hội thực tế còn phụ thuộc vào năng lực, mong muốn của từng người, nội dung công việc và cơ cấu tổ chức của công ty.

10. Dự báo nhu cầu đến năm 2030

Trong những năm tới, Kyushu và Chugoku được dự báo tiếp tục cần nhân lực trong các ngành bán dẫn, công nghệ thông tin, cơ khí, sản xuất và điều dưỡng. Dựa trên kinh nghiệm tuyển dụng và phân tích thị trường của FirstStep, mức nhu cầu theo nghề nghiệp được đánh giá như sau:

Đầu tư công nghiệp đang mở ra thêm nhu cầu tuyển dụng, đồng thời yêu cầu về kỹ thuật và kinh nghiệm cũng thay đổi theo sự phát triển của từng ngành. Thị trường không chỉ cần thêm lao động mà còn cần người có chuyên môn phù hợp với từng công việc.

Vai trò của nhân lực nước ngoài trong sự phát triển của địa phương

Tại Kyushu và Chugoku, nhân lực nước ngoài đang có mặt trong nhiều lĩnh vực, từ bán dẫn, công nghệ thông tin và sản xuất đến điều dưỡng.

Vai trò của họ cũng ngày càng đa dạng. Tùy theo chuyên môn và kinh nghiệm, người lao động nước ngoài có thể tham gia thiết kế, kỹ thuật sản xuất, quản lý chất lượng, hỗ trợ công nghệ hoặc đào tạo tại nơi làm việc.

Dù vậy, tuyển dụng mới chỉ là bước đầu. Công việc có được xác định rõ hay không, doanh nghiệp tổ chức đào tạo như thế nào và sử dụng tiêu chí nào để đánh giá đều ảnh hưởng đến khả năng làm việc lâu dài.