Điểm mạnh không chỉ nằm ở sự chăm chỉ
Khi làm việc tại Nhật, nhiều ứng viên Việt Nam thường nghe rằng người Việt được doanh nghiệp Nhật đánh giá cao vì sự chăm chỉ, tinh thần học hỏi và thái độ nghiêm túc trong công việc. Đây là một điểm tích cực, nhưng cũng là điều cần được hiểu đúng.
Không phải cứ là người Việt thì tự động được đánh giá cao. Doanh nghiệp Nhật không chỉ nhìn vào quốc tịch, mà nhìn vào cách một người tiếp nhận công việc, học hỏi trong quá trình làm việc và duy trì thái độ ổn định trong môi trường thực tế.
Với nhiều ứng viên, động lực đi làm tại Nhật thường rất rõ ràng: muốn có thu nhập tốt hơn, muốn hỗ trợ gia đình, muốn học kỹ năng mới hoặc xây dựng một tương lai ổn định hơn. Chính mục tiêu đó có thể trở thành sức mạnh nếu được thể hiện bằng hành động cụ thể trong công việc hằng ngày.
Điều quan trọng là ứng viên không nên chỉ nghĩ “mình chăm chỉ là đủ”. Sự chăm chỉ chỉ thật sự có giá trị khi đi cùng với khả năng tiếp thu, giao tiếp, hiểu quy tắc nơi làm việc và biết điều chỉnh bản thân theo môi trường.
Khả năng học hỏi cần được thể hiện trong công việc thực tế
Một trong những lý do khiến nhân lực Việt Nam được chú ý là tinh thần học hỏi. Khi sang Nhật làm việc, ứng viên thường phải học rất nhiều thứ cùng lúc: tiếng Nhật, quy trình công việc, cách báo cáo, cách làm việc nhóm, kỹ năng chuyên môn và cả thói quen trong môi trường Nhật.
Tuy nhiên, “học nhanh” không có nghĩa là chỉ cần cố gắng một mình. Trong thực tế, năng lực học hỏi được thể hiện rõ nhất khi ứng viên biết lắng nghe hướng dẫn, hỏi lại khi chưa hiểu, ghi nhớ những điểm đã được nhắc nhở và cải thiện qua từng lần làm việc.
Ở nhiều công ty Nhật, OJT và đào tạo tại chỗ là một phần quan trọng của quá trình làm việc. Vì vậy, ứng viên cần chuẩn bị tâm thế học từ người đi trước, tiếp nhận phản hồi một cách bình tĩnh và không ngại hỏi khi có điểm chưa rõ.
Nếu không hiểu nhưng vẫn im lặng, hoặc chỉ trả lời “vâng” cho qua, rất dễ tạo ra khoảng cách giữa bản thân và công ty. Ngược lại, nếu biết trao đổi đúng lúc và thể hiện sự tiến bộ qua từng giai đoạn, ứng viên sẽ dễ xây dựng được sự tin tưởng hơn.
Làm việc tại Nhật không chỉ là tìm được việc
Với nhiều người, mục tiêu đầu tiên là tìm được một công việc tại Nhật. Điều đó rất quan trọng, nhưng chưa đủ. Sau khi vào công ty, câu hỏi lớn hơn là: mình có thể làm việc lâu dài, phát triển kỹ năng và thích nghi với môi trường đó hay không.
Doanh nghiệp Nhật tuyển dụng nhân lực nước ngoài không chỉ để bổ sung nhân sự trước mắt. Họ cũng kỳ vọng người lao động có thể trở thành một phần của tổ chức, đóng góp cho công việc và phát triển cùng công ty trong thời gian dài.
Vì vậy, ứng viên cần nhìn công việc không chỉ qua mức lương hoặc tên ngành nghề. Cần xem công việc đó có phù hợp với khả năng tiếng Nhật hiện tại không, có cơ hội học thêm kỹ năng không, môi trường có hỗ trợ đào tạo không và bản thân có thể theo được nhịp làm việc đó không.
Một công việc tốt không chỉ là công việc được nhận vào. Đó còn là nơi mà ứng viên hiểu rõ vai trò của mình, biết mình cần học gì và có thể từng bước xây dựng năng lực để làm việc ổn định hơn.
Không nên nghĩ rằng văn hóa gần giống nhau là đủ
Nhiều người nói Việt Nam và Nhật Bản có một số điểm gần nhau, như coi trọng lễ nghĩa, tôn trọng người lớn tuổi hoặc đề cao tinh thần tập thể. Những điểm này có thể giúp ứng viên dễ tiếp cận môi trường làm việc tại Nhật hơn.
Tuy nhiên, làm việc trong công ty Nhật vẫn có nhiều điểm khác biệt. Cách báo cáo, cách nhận chỉ đạo, cách phản hồi khi có vấn đề, cách trao đổi với cấp trên, cách hiểu về thời gian và trách nhiệm công việc có thể khác với kinh nghiệm trước đây của ứng viên.
Vì vậy, nếu chỉ nghĩ “văn hóa cũng giống nhau nên chắc không khó”, ứng viên có thể bị bất ngờ khi vào môi trường thực tế. Điều quan trọng không phải là hai bên giống nhau hoàn toàn, mà là mình có nhận ra điểm khác biệt và biết cách thích nghi hay không.
Khi chưa hiểu cách làm việc, ứng viên nên hỏi rõ thay vì đoán. Khi cảm thấy khó khăn, nên trao đổi sớm thay vì giữ trong lòng quá lâu. Sự thích nghi không có nghĩa là phải chịu đựng mọi thứ một mình, mà là biết quan sát, học cách giao tiếp và tìm cách làm việc phù hợp hơn trong môi trường mới.
Thế hệ trẻ cần chuẩn bị rõ hơn về mục tiêu nghề nghiệp
Ngày nay, nhiều ứng viên trẻ không chỉ quan tâm đến thu nhập. Họ cũng quan tâm đến kỹ năng, kinh nghiệm, cơ hội phát triển, môi trường làm việc và tương lai nghề nghiệp. Đây là một thay đổi tự nhiên, không phải là điều tiêu cực.
Tuy nhiên, nếu ứng viên muốn công ty hiểu và đánh giá đúng mong muốn của mình, bản thân cũng cần chuẩn bị rõ hơn. Muốn tăng lương thì cần biết mình có thể đóng góp gì. Muốn phát triển nghề nghiệp thì cần hiểu mình muốn học kỹ năng nào. Muốn môi trường tốt hơn thì cũng cần biết cách trao đổi với công ty một cách phù hợp.
Đi làm tại Nhật không nên chỉ là “cố gắng chịu đựng”. Nhưng cũng không nên chỉ nhìn công việc qua điều kiện trước mắt. Ứng viên cần cân bằng giữa mong muốn cá nhân và trách nhiệm trong công việc.
Khi mục tiêu nghề nghiệp rõ ràng hơn, ứng viên sẽ dễ chọn công việc phù hợp hơn, dễ trao đổi với công ty hơn và cũng dễ xây dựng con đường dài hạn hơn.
Muốn phát huy thế mạnh, ứng viên cũng cần chủ động chuẩn bị
Nhân lực Việt Nam có nhiều điểm được doanh nghiệp Nhật đánh giá cao, như tinh thần học hỏi, mục tiêu làm việc rõ ràng và khả năng thích nghi trong môi trường mới. Nhưng những điểm mạnh đó không tự động trở thành kết quả tốt nếu thiếu sự chuẩn bị.
Ứng viên cần hiểu mình phù hợp với công việc nào, điểm mạnh của mình là gì, điểm yếu cần cải thiện ở đâu và môi trường nào giúp mình phát triển tốt hơn. Đồng thời, cần học cách giao tiếp với công ty, hỏi khi chưa rõ, báo cáo khi có vấn đề và chia sẻ mong muốn nghề nghiệp một cách thực tế.
Một công việc phù hợp không chỉ đến từ phía công ty. Nó cũng đến từ việc ứng viên hiểu bản thân, chuẩn bị trước và biết cách tham gia vào môi trường làm việc một cách chủ động.
Vì vậy, khi tìm việc tại Nhật, điều quan trọng không chỉ là “làm sao để được tuyển”. Điều quan trọng hơn là sau khi được tuyển, mình có thể học hỏi, thích nghi, phát triển và làm việc lâu dài hay không.