Sau khi nghỉ việc, áp lực không chỉ nằm ở thu nhập

Với kỹ sư nước ngoài tại Nhật, nghỉ việc không đơn giản là rời một công ty rồi từ từ tìm nơi khác phù hợp hơn.

Ngay sau khi nghỉ, họ phải đồng thời nghĩ đến thu nhập, chi phí sinh hoạt, tư cách lưu trú và thời gian tìm công việc mới. Dù vẫn có thể nhận trợ cấp thất nghiệp nếu đáp ứng điều kiện, cảm giác bị thúc ép về thời gian thường lớn hơn.

Công việc tiếp theo cũng không thể chỉ phù hợp với mong muốn hoặc kinh nghiệm. Nội dung công việc còn phải nằm trong phạm vi được tư cách lưu trú cho phép. Vì vậy, cùng là một quyết định nghỉ việc, nhưng người nước ngoài thường phải chuẩn bị kỹ hơn cho những gì xảy ra sau đó.

Khi công việc hiện tại không còn phù hợp, nhiều người sẽ nghĩ trước hết đến việc nên ở lại hay nên nghỉ. Nhưng với người nước ngoài, câu hỏi tiếp theo phải được đặt ra khá sớm: sau khi nghỉ, mình có thể tìm công việc nào, trong bao lâu và có đủ khả năng duy trì cuộc sống trong thời gian đó hay không.

Nếu chưa chuẩn bị, áp lực có thể đến rất nhanh. Tiền nhà và chi phí sinh hoạt vẫn phải trả, trong khi cơ hội phù hợp với cả kinh nghiệm lẫn tư cách lưu trú không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay.

Có chuyên môn chưa chắc đã có thể phát huy ngay

Một khó khăn khác thường xuất hiện sau khi đã được tuyển dụng.

Nhiều kỹ sư nước ngoài vào công ty với chức danh như thiết kế, phát triển hoặc kỹ thuật. Tuy nhiên, khi bắt đầu làm việc, họ mới nhận ra rằng kiến thức đã có chưa đủ để xử lý ngay các yêu cầu trong môi trường mới.

Mỗi công ty có sản phẩm, thiết bị, tiêu chuẩn chất lượng và cách vận hành riêng. Dù từng có kinh nghiệm ở nơi khác, người mới vẫn cần thời gian để hiểu công việc thực tế đang diễn ra như thế nào.

Trong nhiều doanh nghiệp Nhật, nhân viên có thể bắt đầu từ hiện trường, quan sát quy trình, tìm hiểu sản phẩm rồi mới dần chuyển sang thiết kế hoặc công việc chuyên môn sâu hơn.

Với kỹ sư nước ngoài, lộ trình đó không phải lúc nào cũng dễ áp dụng.

Về nguyên tắc, doanh nghiệp vẫn có thể bố trí một số hoạt động đào tạo hoặc thực hành tại hiện trường nếu giải thích được mối liên hệ với công việc chuyên môn sau này. Tuy nhiên, nếu thời gian làm tại hiện trường kéo dài, chiếm tỷ trọng lớn hoặc khó phân biệt với lao động đơn giản, công ty có thể lo ngại về tính phù hợp với tư cách lưu trú.

Vì muốn tránh rủi ro, có công ty sẽ kỳ vọng kỹ sư nước ngoài sớm đảm nhận công việc thiết kế hoặc chuyên môn ngay từ đầu.

Khó khăn cũng bắt đầu từ đây.

Người lao động chưa có đủ thời gian để hiểu sản phẩm, quy trình và cách làm việc trong công ty, nhưng đã phải đưa ra phán đoán chuyên môn trong thời gian ngắn. Khi kết quả chưa đạt kỳ vọng, vấn đề dễ bị nhìn thành thiếu năng lực, trong khi phần còn thiếu có thể chỉ là kinh nghiệm thực tế chưa kịp tích lũy.

Khoảng cách giữa điều công ty mong đợi và điều ứng viên hình dung

Khi tìm việc tại Nhật, ứng viên thường chú ý đến tên vị trí, mức lương, loại hợp đồng và nội dung ghi trong tin tuyển dụng.

Nhưng chỉ những thông tin đó vẫn chưa đủ để biết sau khi vào công ty, mình sẽ làm việc như thế nào.

Một vị trí được gọi là “kỹ sư thiết kế” có thể yêu cầu người mới nhanh chóng hiểu sản phẩm và tự xử lý công việc. Một công ty nói rằng có đào tạo cũng chưa chắc đã xác định rõ ai sẽ hướng dẫn, đào tạo trong bao lâu và khi nào ứng viên phải làm việc độc lập.

Khoảng cách thường xuất hiện ở chính chỗ này.

Công ty nghĩ rằng đã tuyển người có chuyên môn nên người đó có thể bắt đầu công việc sớm. Ứng viên lại cho rằng mình sẽ có thời gian để làm quen với sản phẩm, quy trình và môi trường trước khi chịu trách nhiệm chính.

Nếu hai bên không nói rõ từ đầu, người lao động dễ cảm thấy mình bị bỏ mặc, còn công ty lại cho rằng ứng viên không đáp ứng được yêu cầu.

Trước khi nhận việc, cần hỏi rõ mình sẽ được dẫn dắt như thế nào

Khi phỏng vấn, không nên chỉ tập trung vào việc mình có được nhận hay không.

Cần hỏi rõ trong những tháng đầu sẽ làm gì, ai là người hướng dẫn, công ty mong đợi điều gì và mình sẽ được đánh giá dựa trên tiêu chí nào.

Nếu công việc chuyên môn cần hiểu hiện trường, cũng nên hỏi công ty sẽ tạo cơ hội để mình tiếp cận sản phẩm, thiết bị và quy trình thực tế ra sao. Nếu có giai đoạn làm việc tại hiện trường, cần biết giai đoạn đó kéo dài bao lâu và sau đó sẽ chuyển sang công việc nào.

Những câu hỏi như vậy giúp ứng viên nhìn rõ hơn cách công ty tiếp nhận nhân sự mới, đặc biệt là nhân sự nước ngoài.

Bản thân ứng viên cũng cần đánh giá thực tế về kinh nghiệm của mình.

Nếu chưa có nhiều kinh nghiệm hiện trường, việc được giao ngay công việc thiết kế độc lập có thể chưa phải là lựa chọn tốt. Ngược lại, nếu công ty chỉ bố trí công việc tại hiện trường trong thời gian dài mà không có kế hoạch chuyển sang chuyên môn, đó cũng là điểm cần cân nhắc kỹ.

Đừng chỉ nhìn vào việc mình có được tuyển hay không

Khi tìm việc tại Nhật, cảm giác được một công ty chấp nhận rất dễ khiến ứng viên muốn quyết định nhanh.

Nhưng được tuyển chỉ là bước đầu.

Sau đó, mình có thể học công việc bằng cách nào, có cơ hội tích lũy kinh nghiệm thực tế hay không và công ty có một lộ trình rõ ràng cho vị trí đó hay không mới là những yếu tố ảnh hưởng lâu dài.

Nếu muốn nghỉ việc, cần chuẩn bị cho cả giai đoạn sau khi nghỉ. Nếu đang cân nhắc một công việc mới, cần nhìn xa hơn tên vị trí và mức lương. Nếu đã vào công ty nhưng chưa phát huy được năng lực, cũng nên xem lại liệu nguyên nhân nằm ở kỹ năng, cách đào tạo hay sự khác nhau trong kỳ vọng giữa hai bên.

Một công việc phù hợp không chỉ là nơi đồng ý tuyển mình.